Pensioen: hoe complex wil je het hebben?

Artikel delen

Pensioenregelingen zijn van nature al behoorlijk complex. Voeg daar de vele en vooral zeer gedetailleerde fiscale spelregels aan toe en je begrijpt dat veel DGA”s (directeur grootaandeelhouders) er met een grote boog omheen lopen. Natuurlijk moet er wel een pensioen worden toegezegd, maar vermoei ze niet met de details. Helaas kun je er soms domweg niet omheen. Een goed voorbeeld is het pensioen in “extern eigen beheer”. Fiscale voorschriften dwingen de accountant daarbij tot boekhoudkundig “trapezewerk”. Uiteraard hoort daar een kostenplaatje bij. Het is zelfs zo erg dat in de praktijk wordt geadviseerd de pensioenregeling te wijzigen of de dienstbetrekking van de DGA te verplaatsen.

Door: Mr. F.J. Kerkhof FB
Alfa Accountants en Adviseurs te Wageningen
FKerkhof@alfa-accountants.nl

Intern ” en extern eigen beheer

Veel DGA”s sparen in “eigen beheer” voor hun pensioen. Anders gezegd: een BV waarin u aandeelhouder bent, treedt op als verzekeraar voor uw pensioenaanspraak. Meestal is dit de persoonlijke holdingmaatschappij. Als de dienstbetrekking van de DGA ook in deze besloten vennootschap is ondergebracht spreken we van “intern eigen beheer”. Maar in de praktijk komt het ook voor dat het pensioen is verzekerd in de persoonlijke holdingmaatschappij, terwijl de dienstbetrekking is ondergebracht in de werkmaatschappij. Dat noemen we “extern eigen beheer” (zie het schema) en hiervoor gelden enkele specifieke aandachtspunten.

Pensioenfinancieringsovereenkomst verplicht

Bij “extern eigen beheer” moet de werkmaatschappij, het zal geen enkele DGA verbazen, een pensioenpremie betalen aan de holdingmaatschappij. Maar niet iedere DGA weet dat de grondslagen voor de berekening van deze premie schriftelijk moeten worden vastgelegd in een pensioenfinancieringsovereenkomst. Als dit niet gebeurt, kan een buitengewoon zware fiscale sanctie volgen: uw volledige pensioenaanspraak wordt (voor de werkelijke waarde) ineens tot uw loon gerekend en dus belast.

Hoogte pensioenpremie

De hoogte van de pensioenpremie moet bij “extern eigen beheer” worden gebaseerd op de tarieven die de professionele verzekeringsmaatschappijen hanteren. Deze premie is niet gelijk aan (lees: veel hoger dan) de premie die door de werkmaatschappij ten laste van de fiscale winst kan worden gebracht. Tegelijkertijd geldt voor de holdingmaatschappij dat niet de volledige ontvangen pensioenpremie aan de fiscale pensioenvoorziening kan worden toegevoegd. Het is zelfs mogelijk dat een deel van de ontvangen premie direct tot de fiscale winst moet worden gerekend.

Deze complexe behandeling van de pensioenpremie bij “extern eigen beheer” is zelfs voor veel pensioendeskundigen moeilijk te doorgronden. Niettemin eist de belastingdienst dat dit systeem (zeker met ingang van 2011) wordt gevolgd. Dit betekent dat jaarlijks meerdere min of meer complexe (actuariële) berekeningen moeten worden gemaakt. De (extra) kosten die met deze administratieve verwerking samenhangen komen uiteraard voor uw rekening.

Voorbeeld

Willem is in dienstbetrekking bij Bouw BV. Deze BV heeft aan hem een waardevast pensioen toegezegd. Dit pensioen is “ondergebracht” in Holding BV, de persoonlijke holdingmaatschappij van Willem en tevens 100%-aandeelhouder van Bouw BV.

Bouw BV betaalt jaarlijks een pensioenpremie aan Holding BV van € 5.000. Deze premie is gelijk aan de premie die Bouw BV had moeten betalen aan een professionele pensioenverzekeraar als zijn pensioen daar verzekerd zou zijn. Helaas mag Bouw BV maar € 3.000 van deze premie ten laste haar fiscale winst brengen. Het verschil (€ 2.000) bestaat (onder meer) uit de premie voor de waardevastheid van het pensioen en de kosten- en winstopslag. Op grond van fiscale voorschriften mogen die in dat jaar niet ten laste van het fiscale resultaat worden gebracht.

Boekhoudkundig moet Bouw BV deze € 2.000 natuurlijk wel op één of andere manier verwerken (lees: activeren). Bedenk hierbij dat dit bedrag ook nog eens bestaat uit verschillende onderdelen die fiscaal verschillend moeten worden behandeld. Willem kan de jaarrekening in zoverre maar nauwelijks begrijpen. En dan zijn we er nog niet eens, want tegelijkertijd ontvangt Holding BV € 5.000, maar kan zij deze premie niet volledig toevoegen aan de fiscale pensioenvoorziening. Ook hier geldt dat Holding BV met het verschil boekhoudkundig wel iets moet doen (lees: passiveren). Wat Willem wel weet is dat hij met ongenoegen kennis heeft genomen van de extra accountantskosten.

Oplossingen

Gelukkig zijn er wel oplossingen. Zo kan de dienstbetrekking van de DGA worden verplaatst van de werkmaatschappij naar de persoonlijke holdingmaatschappij. “Extern eigen beheer” wordt dan “intern eigen beheer” en dat is fiscaal en boekhoudkundig veel eenvoudiger. Ook kan de pensioentoezegging worden gewijzigd in een “beschikbare premie-regeling”. Maar let op: het verplaatsen van de dienstbetrekking dan wel het wijzigen van de pensioentoezegging vereist begeleiding door een fiscalist. Het is nu eenmaal maatwerk.

Gratis BouwTotaal Nieuwsbrief

Actualiteit, rubrieken met praktische informatie, inspiratie en meer: abonneer je gratis op de BouwTotaal nieuwsbrief!

Nieuwsbrief