Innovatiecrisis

Artikel delen

Ik voorzie een groot probleem in de bouwwereld. Er is een groeiende spanning tussen de maatschappelijke noodzaak om te innoveren en hetgeen ik in de praktijk daadwerkelijk zie gebeuren. 

Bedrijven komen na een lange periode van worstelen langzaam weer boven water. In theorie zouden bedrijven in deze tijden een basis moeten hebben gelegd voor de toekomst die nu aanbreekt. Maar de praktijk is, uitzonderingen daargelaten, anders. Ik mag in veel keukens kijken en stel vast dat het de laatste vijf jaar vooral een periode van ‘hopen op betere tijden’ was; van afwachten dus. Ik begrijp ook wel dat als je wanhopig moet watertrappelen om in leven te blijven, dat je dan niet alvast bezig bent met het treffen van voorzieningen aan wal. 

De maatschappij en markt vragen niettemin nu om mega veranderingen, met betrekking tot gezondheid, materialen, energie, industrialisering, flexibiliteit, verantwoordelijkheden, et cetera. Steeds vaker hoor je geluiden dat als de markt ‘het’ niet invult, het maar afgedwongen moet worden. En dat gebeurt in feite al met regelgeving en aansprakelijkheid.

Neem nu duurzame energie? We praten al vijf jaar over doelstellingen die we in 2020 moeten bereiken. We zijn halverwege en hebben het aandeel duurzame energie van circa 4% in 2010 naar 5,6% in 2014 gebracht. Daarmee is slechts een tiende van de weg afgelegd, die ons naar 20% in 2020 had moeten brengen. Die doelstelling is inmiddels dan ook, door mij destijds in andere columns reeds voorspeld, al weer verlaten en daarmee wordt een verdere wissel op de toekomst, onze kinderen, getrokken.
Ik zie bij bedrijven slechts een enkeling die in staat is om voor de bestaande voorraad integrale oplossingen te ontwikkelen. Nul op de meter en tegelijk een verbeterd comfort, gezonder en betaalbaar. Er gloren nu wel enkele oplossingen, maar het opschalen daarvan is nog wel een ding. 

Aanbodwereld

We moeten de BV Nederland tijdig aan het innoveren krijgen. En dan ook nog eens integraal. De bedrijven komen uit een aanbodwereld waarin men een kunstje beheerst dat wordt afgenomen terwijl de markt behoefte heeft aan ‘solutions’. Slimbouwen probeert te helpen door als een soort intermediair of system integrator tussen vraag en aanbod een structuur neer te leggen waaraan het bestaande aanbod houvast heeft en waarin op een logische wijze iedereen complementair en in het belang van een waardevol geheel, iets toevoegt. We krijgen schouderklopjes en applaus voor de aanpak en de vele mooie gerealiseerde projecten, maar het is nu met alle respect nog een druppel op een gloeiende plaat.

Zodra markt en overheid zaken gaan afdwingen, zullen de meesten daaraan geen invulling kunnen geven. Dan ontstaat een nieuwe puinhoop of crisis die de basis zal vormen voor wel een radicale innovatie. Dat zal het ‘oud denken’ wegvagen en veel nieuwe spelers (aliens) aantrekken.

Prof. Dr. Ir. Jos Lichtenberg, hoogleraar productontwikkeling aan de TU/e, consultant bij organisaties met een innovatieambitie, voorzitter van de stichting Slimbouwen.