Elektrische takels en hijsklemmen maken zwaar werk een stuk lichter

Van handkracht naar elektriciteit

De tijd dat bouwvakkers zich kapot tilden aan zware materialen ligt gelukkig achter ons. Moderne hijsmiddelen hebben de manier van werken drastisch veranderd. Waar vroeger zes man nodig waren om een stalen balk op zijn plek te krijgen, doet één persoon met een elektrische takel dat werk nu. Het scheelt niet alleen in de rug, maar ook in tijd. Een gemiddelde takel heft tussen de 250 en 1000 kilo zonder te zweten, en sommige industriële varianten gaan zelfs tot ver boven de 5000 kilo. Het werkingsprincipe blijft hetzelfde als bij de oude hijsinstallaties: een ketting of staalkabel loopt over een blok en trekt de last omhoog. Maar in plaats van handmatig pompen, zorgt een elektromotor voor de kracht. De meeste takels elektrisch werken op 230 volt, waardoor ze gewoon op het stroomnet van de bouwplaats aangesloten kunnen worden. Sommige zwaardere uitvoeringen draaien op 400 volt driefasestroom voor nog meer vermogen.

Waarop letten bij aanschaf?

Een elektrische takel kopen is geen beslissing die je zomaar neemt. Het gaat om machines die mensenlevens kunnen redden of juist in gevaar kunnen brengen als er iets misgaat. De veiligheidsvoorschriften zijn dan ook streng. Elke takel moet voldoen aan de Europese machinerichtlijn en voorzien zijn van CE-markering. Daarnaast is jaarlijkse keuring verplicht, waarbij een gecertificeerd bedrijf de machine van top tot teen controleert. De hefcapaciteit staat voorop bij de keuze. Reken altijd met een veiligheidsmarge van minimaal 25 procent. Til je regelmatig lasten van 400 kilo, kies dan voor een takel met minimaal 500 kilo hefvermogen. De hefhoogte is het tweede belangrijke punt. Meet van tevoren op welke hoogte je moet werken en tel daar een meter bij op. Niets is vervelender dan net te weinig kabel of ketting te hebben.

Hijsklemmen voor specifiek werk

Niet elke last heeft handige ophangpunten. Stalen platen, balken en buizen vragen om een andere aanpak dan materialen met hijsogen. Hier komen hijsklemmen om de hoek kijken. Deze gespecialiseerde gereedschappen grijpen het materiaal vast zonder dat er gaten geboord hoeven te worden of laswerk nodig is. De meest voorkomende variant is de verticale hijsklem, bedoeld voor het rechtop hijsen van plaatstaal. De klem werkt met een getande bek die zich in het materiaal vastbijt zodra er spanning op komt. Hoe zwaarder de last, hoe steviger de grip. Voor horizontaal transport bestaan er horizontale hijsklemmen die de plaat breed optillen. En dan zijn er nog de speciale varianten voor ronde buizen, waarbij de bekken aan de vorm aangepast zijn.

Veiligheid staat voorop

Elk jaar gaan er dingen mis op bouwplaatsen door verkeerd gebruik van hijsmiddelen. Een klem die op een gladde, vette plaat wordt gezet, een takel die overbelast wordt, een slinger die onder de verkeerde hoek hangt. De gevolgen zijn vaak ernstig. Daarom geldt voor elk hijsmiddel een strikte werkwijze. Controleer voor elk gebruik of de apparatuur in orde is. Scheuren in de ketting, slijtage aan de haak, beschadigingen aan de behuizing: het zijn allemaal redenen om het middel direct uit gebruik te nemen. Gebruik nooit een takel of klem buiten de aangegeven capaciteit. De veiligheidsmarge is er niet voor niets. En zorg dat iedereen die met hijsmiddelen werkt goed opgeleid is. Een certificaat hijsen en heffen is geen overbodige luxe maar een noodzaak.

Onderhoud bepaalt de levensduur

Een elektrische takel of hijsklem gaat jaren mee, mits goed onderhouden. Dat betekent regelmatig smeren van bewegende delen, controleren van elektrische aansluitingen en opslaan op een droge plek. Kettingen en kabels slijten en moeten na verloop van tijd vervangen worden. Houd een logboek bij waarin alle inspecties en reparaties genoteerd worden. Bij een ongeluk is dat je beste verdediging. De investering in goede hijsmiddelen betaalt zich terug in snelheid, veiligheid en minder verzuim door blessures. De tijd van sjouwen en tillen is voorbij. Wie slim werkt, laat machines het zware werk doen.