Herontdekken van de wijsheid van het verleden bepaalt de toekomst
De toekomst van bouwen schuilt niet alleen in nieuwe technologie, maar juist in het herontdekken van de wijsheid van het verleden. Het zou zo maar een wijsheid op een tegeltje kunnen zijn. Maar het is de visie die Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en restauratieaannemer Nico de Bont gezamenlijk presenteren tijdens de sessie Leren van het verleden, die op dinsdag 19 mei op de vakbeurs MONUMENT wordt gehouden.
Sanne Beckers van restauratieaannemer Nico de Bont voor de erfgoedverhalenkast.
Voortbouwen op eeuwenoude kennis, zo noemen RCE en Nico de Bont dat en ze vertellen die visie op de beurs aan de hand van de Erfgoedverhalenkast: het Duurzaam Monument van de Toekomst, en de vijf erfgoedprincipes voor een duurzame bouw: 1. Circulair bouwen – permanent tijdelijk; 2. Biobased; 3. Het gebruik bepaalt; 4. Natuur als bondgenoot; en: 5. Hoezo Installaties!?
Erfgoedverhalenkast
De erfgoedverhalenkast werd ontworpen door Biobased Creations in samenwerking met onder andere de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Nico de Bont. Het betreft een interactieve installatie, die inzicht biedt in duurzaam erfgoed: toen, nu en straks. De installatie – vormgegeven als een kast vol uitschuifbare en uitneembare elementen – vertelt verhalen over traditionele materialen en methodes, tot hedendaagse innovaties en toekomstgerichte oplossingen.
De installatie bestaat uit 2 delen: één focust op het landschappelijke perspectief (met materialen als riet en leem), en één op het stedelijk perspectief, waar baksteen centraal staat. Voorbeeldprojecten laten zien wat er al mogelijk is én gebeurt. De kast bevat objecten en een minibibliotheek. Bezoekers kunnen ontdekken, aanraken, openen, lezen en scannen. QR-codes leiden naar verdiepende informatie of vertellers kunnen live context geven. De installatie is een uitnodiging om erfgoed niet als iets statisch te zien, maar als een levend systeem in beweging.
De 5 erfgoedprincipes van Nico de Bont zijn gebaseerd op biobased en circulaire materialen, focus op gebruik, natuur als bondgenoot en veel minder installaties.
Erfgoedprincipes
De 5 erfgoedprincipes worden in de sessie uitgelegd door Sanne Beckers, hoofd Duurzaamheid bij Nico de Bont. “Onze visie is gebaseerd op biobased en circulaire materialen, focus op gebruik, natuur als bondgenoot en veel minder installaties. Wie echt wil weten hoe je circulair bouwt, hoeft niet ver te zoeken: kijk naar onze monumenten. Eeuwenlang werden gebouwen doorgegeven van generatie op generatie. Kerken werden kazernes, kloosters werden woningen, fabrieken werden theaters.”
Het derde principe, het gebruik bepaalt, is even logisch als uitdagend. “Een gebouw leeft zolang het gebruikt wordt”, stelt Beckers. “Daarom ontwerpen, restaureren en transformeren we altijd vanuit gebruik. Niet het monument als museumstuk, maar als levend organisme. We bouwen namelijk voor mensen.”
Nieuwe inzichten
Dat is ook te zien bij het 4e en 5e erfgoedprincipe, want natuurinclusief en installatie-arm bouwen gaan hand in hand. Voorheen was de natuur een partner waarmee je samenwerkte, stelt Nico de Bont. Anno nu herontdekken ontwerpers en bouwers die samenwerking: met groene daken, gevelgroen, regenopvang en biodiversiteit in ontwerp. Qua bouwen zorgden bouwmeesters in het verleden er voor met dikke muren dat de kou buiten bleef. Hoge plafonds gaven lucht in de zomer. Ramen stonden precies daar waar licht en wind hun werk konden doen. Gebruikte materialen – hout, leem, riet, vlas – waren lokaal, gezond en hernieuwbaar. Beckers: “Maar het mooie is: we kunnen terug. Niet door stil te staan, maar door oude kennis te verbinden met nieuwe inzichten. Duurzaam bouwen begint niet bij nieuwe techniek, maar bij het herwaarderen van wat we al weten. Er zit ongelooflijk veel toekomstkracht in het verleden.”
