Betonwanden, in allerlei soorten en maten

Tekst en beeld: Johan Oltvoort, Olbecon

Betonwanden kan men globaal indelen in drie categorieën: betonpanelen, casco wanden en holle wanden.

Betonpanelen

Zoals een paneel in een paneeldeur, is een betonpaneel een paneel die een verticale afscheiding tussen ruimten creëert. Het kan een scheiding zijn van temperatuur, geluid en brand. Deze wanden worden tegen een constructie geplaatst.

De geïsoleerde betonpanelen worden toegepast als gevelelement en dan vaak gestapeld of als een borstweringselement of plint. Constructief worden deze elementen uitgevoerd als sandwichpaneel. De binnenschil is gefixeerd tegen de constructie en de buitenschil kan afhankelijk van de temperatuur uitzetten of krimpen. De buitenschil kan uitgevoerd worden als: glad beton, beton met reliëf of structuur, uitgewassen grind, in kleur of met een baksteen motief of steenstrip afwerking.

Scheidingswanden

Scheidingswanden zijn overwegend massief en de afwerking bestaat aan de kistzijde uit glad beton. De niet kist zijde kunnen we machinaal spanen of eventueel ook vlinderen. Dit vlinderen is wel een speciale behandeling omdat het beton de juiste verharding moet hebben. Te vroeg of te laat geeft geen mooi resultaat. Speciale scheidingswanden zijn de brandwanden. Deze worden toegepast tussen twee compartimenten. Vaak worden deze bevestigd met smeltankers, zodat aan de ene zijde de staalconstructie kan bezwijken en deze aan de andere zijde blijft staan.

Voor niet-dragende en geen brandwanden zijn er ook nog de zogenaamde 0-wanden. Deze zijn aan twee zijden glad en dienen enkel als scheidingswand. Deze wanden zijn leverbaar in een dikte van 100 mm. De betonpanelen worden meestal met kikkerplaten aan de staalconstructie bevestigd. Deze wanden worden vaak alleen op windbelasting berekend en zijn daardoor relatief licht gewapend.

Casco wanden

De casco wanden zijn constructieve wanden. Dit kan in een lichtere versie voor een woningbouwcasco zijn, maar ook zwaarder voor utiliteitsbouw. Deze wanden worden ook gebruikt als stabiliteitswand, wanneer bijvoorbeeld kalkzandsteen niet meer voldoet. Denk aan een stabiliteitskern in combinatie met trappen of een lift in een appartementengebouw of kantoor.

Ook zijn er hybride varianten. Zo er is een uitvoering als sandwichwand. De binnenschil is dan constructief en de buitenschil esthetisch. Of als dragende scheidingswanden. De mogelijkheden voor instortvoorzieningen zijn bij casco wanden groter. Denk aan gains, boutankers of stekankers. De wapening wordt bepaald door de krachten die op de wanden werken en deze wanden zijn altijd maatwerk.

Holle wanden

De holle wanden vallen wel onder de categorie prefab, maar het zijn eigenlijk halffabricaten. Ze worden ook wel Alvon-wanden genoemd naar de producent Alvon, die deze wanden jarenlang op de markt bracht.

Het zijn in principe twee schillen, te vergelijken met breedplaatvloeren, die door tralies aan elkaar verbonden zijn. De constructieve wapening zit in de schillen. De koppelingen en bevestigingen worden tussen de schillen geplaatst. De wanden worden aan elkaar gekoppeld door een wapeningskorf tussen beide wanden in te brengen. Vervolgens wordt beton in de tussenruimte gestort. Dit moet gebeuren op de door de leverancier aan te geven stortsnelheid en storthoogte.

De dikte van de schil wordt bepaald door de hoeveelheid wapening in combinatie met de gevraagde betondekking. Deze is afhankelijk van brandweerstand en de milieuklasse. Ook moet de tralieligger die de beide schillen aan elkaar verbindt voldoende betondekking hebben om te voorkomen dat de wand tijdens het storten uit elkaar spat.

De wanddikte wordt bepaald door de hoofdconstructeur. De hoogte van de tralieliggers is afhankelijk van de voorraad bij de producent. Holle wanden worden gebruikt als kelderwand, als wandligger of als constructieve wand.

Montage

De betonpanelen worden gemonteerd tegen een constructie. Dat is veelal een staal- soms ook een betonconstructie. Aan de bovenzijde zijn hijskommen ingestort, waarbij passende hijshaken geleverd worden om veilig te monteren. Wanden lager dan 2,00 meter worden op bokken op een trailer aangevoerd, terwijl hogere wanden met een binnenlader op sledes op de bouw aankomen.

De casco wanden en de holle wanden worden met een binnenlader aangevoerd. Deze wanden worden op stelblokjes geplaatst die van tevoren op hoogte zijn gesteld. Deze wanden moeten tijdelijk worden geschoord met schoorstempels, omdat de verbindingen nog niet actief zijn. Als alle wanden en vloeren zijn gemonteerd en de verbindingen actief zijn, dan is de constructie stabiel en mogen de schoren weggehaald worden.