In anekdotes kun je niet wonen

Als wethouder word je overspoeld met informatie. Rapporten, beleidsstukken, collegevoorstellen; een tsunami van woorden, vaak tot in de puntjes voorbereid door onze hoogopgeleide ambtenaren. Professionals die objectief en zonder politieke kleur de feiten op een rij zetten. Het is een enorme steun, die berg aan gedegen informatie. Maar soms moet je als bestuurder de ivoren toren verlaten en de straat op. Eropaf!

Juist een recesperiode, de adempauze in de gemeentelijke hectiek, leent zich daar uitstekend voor. Het is de tijd om los te komen van de vergadertafel en het maatschappelijk middenveld op te zoeken. Bedrijven, verenigingen, winkeliers – en in mijn geval, makelaars. Gewapend met een lijst vol vragen over de lokale woningmarkt planden we, met een ambtenaar, een ‘makelaarstour’. Vragen over jonge kopers, de grootste uitdagingen voor starters en de impact van een gemeentelijke starterslening. De antwoorden waren verrassend en – ik moet eerlijk bekennen – een eyeopener.

Verrassing! Makelaars hebben nauwelijks te maken met jonge kopers. Mijn eerste gedachte was: ‘Natuurlijk, want ze zijn minder kapitaalkrachtig en het aanbod voor starters is te laag.’ Maar dat was niet het probleem, zo verzekerden meerdere makelaars. Het échte knelpunt? Er zijn te weinig woningen voor diegenen bij wie de jaren al tellen. Appartementen, liefst op de begane grond met een tuintje, of juist hoog en veilig. Zorgwoningen, clusterwoningen, kangoeroewoningen, hofjes, 0-tredenwoningen… De oplossingen vliegen je om de oren.

Vergrijzing als Motor voor Doorstroming

Het aandeel senioren neemt toe, terwijl het aantal jongeren afneemt. En deze senioren? Veel van hen wonen in een koopwoning, vaak met aanzienlijke overwaarde en financiële middelen. Ze zijn bereid te verhuizen, mits er woningen zijn die aansluiten bij hun wensen en levensfase. En juist dát is de sleutel tot een gezonde woningmarkt: doorstroming.

Doorstroming is essentieel. Wanneer mensen met grijze haren verhuizen naar een kleinere, levensloopbestendige woning, komt hun vaak ruimere gezinswoning vrij. Deze gezinswoningen komen dan beschikbaar voor jonge gezinnen, die op hun beurt weer ruimte creëren aan de ‘onderkant’ van de markt, voor starters en jongeren. Het is een verhuisketen, een reeks van verhuizingen die in gang wordt gezet door het bouwen voor die specifieke, maar vaak onderbelichte, doelgroep: voor onze inwoners die op leeftijd zijn.

Denk er eens over na: het bouwen van een starterswoning leidt in de regel tot maximaal één verhuisbeweging. Een nieuwbouwwoning voor senioren kan daarentegen tot wel vijf verhuizingen teweegbrengen. Een verhuisketen die start met de bouw van een levensloopgeschikte om aan het einde van deze verhuisketen weer een starterswoning te creëren.

Urgentie

De politieke focus op starterswoningen klinkt misschien logisch, ingegeven door het ‘ik ken iemand die…’-argument. Dat is een retorische tactiek die emotioneel overtuigend kan zijn, maar intellectueel vaak zwak. We moeten waken voor de waan van de persoonlijke ervaring, waarbij individuele verhalen tot universele waarheid worden verheven. Wie de waarheid in pacht denkt te hebben op basis van wat iemand anders heeft gezegd of meegemaakt, valt in de valkuil van anekdotisch bewijs.

De tijd om te handelen is nu. Nederland vergrijst in rap tempo. In 2024 telden we al ruim 3,6 miljoen 65-plussers, wat neerkomt op zo’n 20,5% van de totale bevolking. Deze trend zet naar verwachting door tot zeker 2040, wanneer het aandeel 65-plussers zal toenemen tot ongeveer 25% van de bevolking. Deze demografische verschuiving vraagt om een urgente en gerichte aanpak van de woningmarkt. Inzicht vanuit uit de praktijk: doorstroming stimuleren via seniorenhuisvesting is effectief en noodzakelijk om de woningnood voor alle generaties te verlichten.