Hoe prefab het ontwerpproces van bakstenen gevels verandert

Die ontwikkeling verandert ook het ontwerpproces. Keuzes over maatvoering, metselverband, hoeken, aansluitingen en detaillering moeten eerder worden gemaakt.

Meer van de gevel ontstaat in de fabriek

Bij prefab bouwen verschuift een deel van het werk naar een gecontroleerde productieomgeving. Gevelelementen worden daar samengesteld en vervolgens grotendeels compleet naar het project vervoerd.

Dat beperkt het aantal handelingen op de bouwplaats en kan de montagetijd verkorten. Tegelijkertijd vraagt deze werkwijze om een nauwkeurige voorbereiding. Bij traditioneel metselwerk kan tijdens de uitvoering nog op maatverschillen of aansluitingen worden gereageerd. Bij prefab liggen veel van deze keuzes al vast voordat het element de fabriek verlaat.

Steenstrippen worden onderdeel van het gevelelement

Steenstrippen geven prefab gevelelementen de uitstraling van traditioneel metselwerk. Door hun beperkte dikte en gewicht zijn ze geschikt voor verschillende prefab toepassingen. Daarbij zijn steenstrippen niet alleen een afwerking. Ze maken onderdeel uit van het ontwerp van het complete element. De afmetingen van het element, de positie van voegen en de aansluitingen tussen elementen beïnvloeden het uiteindelijke gevelbeeld. 

Een gekozen kleur, structuur of formaat kan op zichzelf precies de gewenste uitstraling hebben. In een prefab gevel spelen ook andere vragen mee. Hoe loopt het verband door? Waar vallen de elementnaden? Hoe worden kozijnen opgenomen? Juist daarom is vroegtijdige afstemming belangrijk.

Geproduceerd als breekstrippen

Bij Strating worden steenstrippen vanaf de basis ontwikkeld als breekstrippen. Tijdens het strengpersen ontstaat één element dat na droging wordt gesplitst in twee volwaardige steenstrippen. Deze productiewijze zorgt voor een constante maatvoering en controle over kleur en textuur, terwijl beide zijden als zichtzijde kunnen worden gebruikt. Juist bij prefab is dat interessant: de maatvoering ligt vooraf nauwkeurig vast, terwijl de twee zichtzijdes ruimte geven om binnen het gevelvlak te variëren in ritme, diepte en uitstraling.

Het gevelbeeld ligt eerder vast

Een gevel kan in het ontwerp als één doorlopend vlak worden getekend, terwijl deze in werkelijkheid uit meerdere prefab elementen bestaat. De indeling van die elementen mag het architectonische beeld niet onnodig gaan bepalen. De positie van elementnaden speelt daarbij een belangrijke rol. Hetzelfde geldt voor de maat van de steenstrippen, de voegbreedte en het gekozen metselverband. Kleine afwijkingen kunnen over meerdere elementen zichtbaar worden en het lijnenspel verstoren.

Ook rondom ramen, deuren en andere onderbrekingen moet vooraf duidelijk zijn hoe het verband uitkomt. Het ontwerp wordt daarmee niet minder vrij, maar vraagt wel om eerdere keuzes.

Hoeken en aansluitingen verdienen extra aandacht

Bij buitenhoeken, neggen, dagkanten en andere aansluitingen wordt de detaillering complexer. Maar je wilt wel voorkomen dat duidelijk zichtbaar wordt waar het ene prefab element ophoudt en het andere begint.

Passende hoekoplossingen en aangepaste formaten kunnen helpen om de gevel visueel door te laten lopen. Ook de richting van de steenstrippen en de verdeling van voegen spelen hierin mee. Daarom is het verstandig om deze details al tijdens het ontwerp uit te werken, zodat elementmaat, steenstrippen en gevelbeeld goed op elkaar aansluiten.

Prefab betekent niet automatisch standaardisatie

Prefab bouwen wordt vaak geassocieerd met herhaling en standaardisatie. Toch hoeft het gevelbeeld daardoor niet standaard te worden.

Kleur, structuur, formaat en metselverband bieden veel ruimte voor een eigen uitstraling. Ook maatwerk kan binnen een prefab systeem worden toegepast, bijvoorbeeld met afwijkende formaten of speciaal ontwikkelde structuren. Voor Strating is die ontwerpvrijheid een belangrijk uitgangspunt. Met strengperstechniek kunnen gevelstenen en steenstrippen in verschillende kleuren, structuren en formaten worden geproduceerd. Ook projectspecifieke oplossingen zijn mogelijk.

Materiaal en bouwsysteem moeten op elkaar aansluiten

Bij een prefab gevel staat de keuze voor een steenstrip niet op zichzelf. Het materiaal, de detaillering en het bouwsysteem moeten samen het gewenste gevelbeeld opleveren. Dat vraagt vroeg in het ontwerp om duidelijke keuzes. Welke maatvoering werkt binnen de elementindeling? Waar komen de aansluitingen? Hoe loopt het metselverband door? En hoe worden hoeken en openingen opgenomen?

Daarom wordt ook de samenwerking tussen architect, prefab producent en gevelsteenspecialist belangrijker. Door ontwerp en maakbaarheid vroeg op elkaar af te stemmen, kunnen technische aanpassingen later in het proces worden beperkt.

Strating Gevelsteenmeesters denkt mee over gevelstenen, steenstrippen en maatwerkoplossingen voor prefab gevels. Meer informatie vind je op www.strating.nl.