AI helpt bouwbedrijven slimmer te opereren
Kunstmatige intelligentie vindt in hoog tempo zijn weg naar de bouw. Het is nog niet zover dat AI zelfstandig gebouwen ontwerpt of robots de bouwplaats overnemen. Maar door specifieke administratieve en kennisintensieve processen slimmer te kunnen laten lopen, kan veel tijd worden bespaard, ontstaat meer capaciteit en krijgen medewerkers meer ruimte voor werk waar hun kennis en ervaring het verschil maken. Specialist op dit vlak Studio Vi kiest daarbij bewust voor een stapsgewijze aanpak, met AI-modules voor onder meer calculatie, planning, werkvoorbereiding en uitvoering. “We willen juist de slimmigheden die mensen in de loop der jaren hebben opgebouwd beter benutten”, zeggen Vidar Daniels en Daan Ruitenberg van Studio Vi.
Auteur: Harmen Weijer. Foto: Studio Vi
Wie bij AI in de bouw aan de toekomst denkt, ziet al snel autonome machines, robots en automatisch gegenereerde ontwerpen voor zich. Volgens Studio Vi kan op dit moment beter eerst winst worden geboekt bij de dagelijkse processen van bouw-, infra- en installatiebedrijven, zoals bij calculatie, planning en project control.
Hier worden grote hoeveelheden informatie verwerkt. Zo worden contractstukken gelezen, tekeningen gecontroleerd, hoeveelheden bepaald, calculaties opgesteld en planningen gemaakt. Vervolgens moet al die kennis via werkvoorbereiding naar de uitvoering, dus de bouwplaats. Voor deze processen is AI heel goed in te zetten, zegt CEO en mede-oprichter Vidar Daniels. “De bouwsector combineert relatief lage marges met hoge faalkosten en personeelstekorten. Het geld wordt uiteindelijk buiten, op locatie, verdiend. De binnendienst staat volledig in dienst daarvan. AI kan foutmarges helpen verkleinen en tegelijk de werkdruk op kantoor verminderen.”
Studio Vi is ontstaan zo rond de doorbraak van ChatGPT. CEO en mede-oprichter Vidar Daniels begon enkele jaren eerder samen met zijn compagnon vanuit digitale platformontwikkeling. Rond 2019 kwam het bedrijf in aanraking met wat toen vooral ‘conversational AI’ werd genoemd. “We experimenteerde ermee en kregen vervolgens steeds grotere opdrachten, vooral ook binnen de vastgoedsector. In 2023 namen we onze eerste gespecialiseerde AI-engineer aan. Vanaf dat moment gingen we ons steeds nadrukkelijker richten op het ontwerpen en ontwikkelen van intelligente oplossingen voor organisaties met complexe operationele processen”, vertelt Daniels.
Geen oplossing doordrukken
Bouw, infra en techniek bleken daarvoor bij uitstek interessant. Veel werkzaamheden bestaan immers nog uit het verzamelen, interpreteren, controleren en overdragen van informatie. Tegelijkertijd moeten bedrijven met dezelfde of zelfs minder mensen meer werk verzetten.
Studio Vi probeert niet in één keer een compleet bouwbedrijf met AI te transformeren. De implementatie begint juist bij één afdeling en één concreet probleem. “Wij drukken geen oplossingen door”, zegt Ruitenberg. “We gaan echt met de mensen op zoek naar de uitdagingen waarmee zij op dat moment te maken hebben.” Denk aan een calculatieteam dat met tien medewerkers werk moet uitvoeren waarvoor eigenlijk dertien of veertien mensen nodig zijn. “Die worden gewoon blij als ze merken: hier is een partij die ons kan helpen.”
Modulair
Daarom werkt Vi met afzonderlijke modules. “Een bouwbedrijf kan daardoor laagdrempelig beginnen bij één concreet proces, bijvoorbeeld calculatie, waarbij zo’n module zelfstandig al waarde moet leveren”, stelt Ruitenberg. AI kan informatie uit contractstukken en tekeningen verzamelen en structureren, tekeningen naast het programma van eisen leggen en hoeveelheden bepalen. Die informatie kan vervolgens worden gebruikt voor de calculatie en daarna voor de planning. Juist dat modulaire karakter maakt de toepassing volgens Ruitenberg aantrekkelijk voor bouwbedrijven. “Wat je ziet, is dat de hele keten met elkaar verbonden is. Elke afdeling heeft een overdrachtsmoment en bij zo’n overdracht gaat best vaak veel kennis verloren”, zegt hij. “Als modules voor bijvoorbeeld calculatie, planning en werkvoorbereiding vervolgens op elkaar worden aangesloten, kan informatie uit het ene proces worden hergebruikt in het volgende. Zo blijft niet alleen de informatie consistenter, maar gaat ook minder context en kennis verloren tussen afdelingen.”
Vervolgens komt de bouwplaats in beeld. Daar zit veel waardevolle praktijkkennis in de hoofden van uitvoerders en vakmensen. Ook die informatie probeert Vi digitaal beschikbaar te maken. Een uitvoerder kan bijvoorbeeld in de tool inspreken wat er gedurende een werkdag is gebeurd of foto’s toevoegen. Gegevens uit machines kunnen tevens worden verzameld. Ruitenberg: “We willen voorkomen dat mensen een post-it in de keet neerleggen; die kan je immers zo kwijtraken. Ze moeten kunnen denken: ik spreek het eventjes in. Op die manier verzamel je ontzettend veel data en leg je tegelijkertijd kennis vast die anders bij individuele medewerkers blijft.”
Lerend bouwbedrijf
Door informatie van kantoor te combineren met gegevens uit de uitvoering ontstaat uiteindelijk een volgende stap: een bouwbedrijf dat leert van zijn projecten. Niet alleen constateren dat een planning niet is gehaald, maar analyseren waarom. Was de calculatie verkeerd? Liep een leverancier achter? Welke werkzaamheden veroorzaken vaker problemen?
“Je versnelt de binnendienst, haalt data en kennis uit de buitendienst en daarna werk je aan een lerende operatie”, zegt Ruitenberg. De informatie uit de uitvoering kan weer naast de oorspronkelijke planning en calculatie worden gelegd. Op die manier kan kennis uit eerdere processen en projecten ook steeds opnieuw binnen de organisatie worden benut.
Een van de eerste concrete voordelen is tijdwinst. Bij calculatie kan bijvoorbeeld veel handmatig knip- en plakwerk verdwijnen. Vervolgens kan een bedrijf kiezen wat het met die tijd doet. “De ene organisatie zegt: ik kan meer calculaties maken. Een andere zegt: ik hoef niet méér te bieden, maar ik wil veel béter bieden. Ik wil dichter op mijn marges komen.”
De waarde zit volgens Ruitenberg overigens niet alleen in tijdwinst. Beter beschikbare en gestructureerde informatie kan ook helpen om sneller beslissingen te nemen, afwijkingen eerder te herkennen en beter op projecten te sturen. Dat betekent volgens hem niet automatisch dat banen verdwijnen. “Daarvoor is het personeelstekort in de sector bovendien te groot. We verlichten meer het werk van de mensen die die baan al hebben.”
Niet top-down
Ook bij de invoering kiest Vi daarom niet uitsluitend voor een top-downbenadering. Na strategische gesprekken over de processen wordt een eerste afdeling geselecteerd waar de grootste kansen/winsten liggen. Zodra een duidelijke use case is gekozen, worden de medewerkers die ermee moeten werken nauw bij de toepassing betrokken. Werkt de eerste module goed, dan kan de volgende stap worden gezet. Daniels: “Op het moment dat mensen binnen de operatie zien dat het goed werkt, gaat die adoptie veel sneller.”
Momenteel draaien bij klanten volgens Daniels vaak één tot vijf modules. Van een volledig door AI ondersteund bouwproces is dus nog geen sprake. Met bijvoorbeeld toepassingen voor calculatie, planning, uitvoering, project control en nacalculatie kan echter al een flink deel van de keten worden verbonden.
Op termijn kunnen ook autonome machines en drones een grotere rol krijgen. Maar daarvoor moet volgens hem eerst de basis kloppen. “De binnendienst is heel belangrijk om de buitendienst te ondersteunen. Daar ligt voor de organisaties waarmee wij werken eigenlijk het laaghangende fruit”, aldus Daniels.
De AI-revolutie in de bouw begint daarom volgens Vi voorlopig bij afdelingen die de interne processen voor de daadwerkelijke activiteiten op de bouwplaats vergemakkelijken. Zoals de calculator die minder hoeft te knippen en plakken, een planner die sneller over de juiste informatie beschikt, een uitvoerder die zijn kennis eenvoudig kan vastleggen en een projectverantwoordelijke die eerder inzicht krijgt in waar bijsturing nodig is. Juist die relatief kleine stappen moeten uiteindelijk leiden tot een bouwbedrijf dat steeds slimmer wordt van ieder project.
Meer informatie: www.studiovi.com
