Ondoorzichtig overheidsbeleid schaadt isolatiesector
In de huidige energietransitie lijken het gouden tijden voor de na-isolatiebedrijven die zijn verenigd in VENIN Isolerend Nederland. De werkelijkheid is totaal anders: door een zeer complex subsidielandschap, onduidelijkheid over isoleren bij vleermuissporen en wispelturig beleid rond zonnepanelen en de salderingsregeling, kampt de Nederlandse isolatiesector opnieuw met een scherpe terugval in de vraag naar isolatiewerkzaamheden. BouwTotaal vroeg aan Rene Bockmeulen, voorzitter VENIN Isolerend Nederland, naar de oplossingsrichtingen.
Foto: VENIN Isolerend Nederland.
Tekst: ing. Frank de Groot
‘De Nederlandse isolatiesector kampt opnieuw met een scherpe terugval in de vraag naar isolatiewerkzaamheden.’ Dit nieuws werd op 20 januari naar buiten gebracht door de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) en VENIN Isolerend Nederland, na een inventarisatie onder zestien toonaangevende isolatiebedrijven.
Rene Bockmeulen licht toe: “De resultaten laten zien dat de forse neergang die in 2024 inzette, zich in 2025 zelfs nog verder voortzet. Met name de spouwmuurisolatiesector staat onder druk: driekwart van de bedrijven zag in 2025 opnieuw een daling in de vraag naar deze maatregel bij particuliere woningen. Dat is een voortzetting van de dramatische daling van 70 procent in aanvragen in 2024. Ook de vraag naar dakisolatie liep terug bij bijna de helft van de bedrijven.”
Met de komst van het Nederlands Klimaatakkoord 2019 leek de zon nog volop te gaan schijnen voor de isolatiesector. De isolatiebehoefte werd ook aangewakkerd door het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) 2023 (zie kadertekst, red.). Rene: “Maar door de Omgevingswet en internationale natuurwetten, kwam natuurbescherming ineens op één te staan. Hierdoor vielen veel projecten stil door onder meer de bescherming van vleermuizen. Ook het inmiddels complexe subsidielandschap en het gedoe rond salderen en netcongestie werken verlammend.”
Subsidie moeras
ISDE (woningeigenaren), SVVE (VvE’s), SPUK LAI (gemeenten), Nij Begun (particuliere woningeigenaren in de provincie Groningen en Noord-Drenthe): het is maar een greep uit de veertig tot zeventig stimuleringsregelingen die er zijn om het isoleren van een woning te stimuleren. Daaronder vallen bijvoorbeeld ook regelingen waarbij huiseigenaren tegen een gunstige rente een lening kunnen afsluiten voor energiebesparende maatregelen. Of een Verzilverlening uit de overwaarde van je woning of het meefinancieren van energiebesparende maatregelen in je hypotheek. En wat te denken van een laag BTW tarief op arbeidsloon voor vloer-, bodem-, dak- en gevelisolatie?
“Woningeigenaren, VvE’s, woningbeheerders en isolatiebedrijven zien door de bomen het bos niet meer. Daarbij zijn ook diverse geldverstrekkers betrokken, zoals RVO, provincies en gemeenten. Door het oerwoud aan stimuleringsregelingen en loketten haken veel partijen af en wordt er minder geïsoleerd. De NVDE en VENIN vragen daarom om eenvoudigere subsidieprocedures en heldere communicatie richting woningeigenaren. Streef daarbij naar één loket.”
Rene Bockmeulen, voorzitter VENIN Isolerend Nederland: “Wat mij in deze periode oprecht raakt, is de enorme wendbaarheid van de isolatiesector.”
Nationaal Isolatieprogramma (NIP)
Het doel van het Nationaal Isolatieprogramma 2023 is om tot en met 2030 2,5 miljoen woningen te isoleren. De nadruk ligt daarbij op 1,5 miljoen slecht geïsoleerde woningen (energielabel E, F en G). Hiervoor is ruim 4 miljard euro beschikbaar. Er zijn vier actielijnen.
- Lokale aanpak om 750.000 koopwoningen te isoleren, samen met gemeenten. Voor gemeenten was in 2023, 2024 en 2025 circa € 1,6 miljard beschikbaar via de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SPUK LAI). Een deel van het budget (€ 68,5 miljoen) is in 2022 al aan gemeenten beschikbaar gesteld, in het kader van de aanpak energiearmoede.
- Isoleren van 1 miljoen huurwoningen door verhuurders. De Rijksoverheid en Aedes hebben prestatieafspraken gemaakt over het toekomstklaar isoleren van 675.000 huurwoningen met de standaard voor woningisolatie als referentie. Deze standaard geeft aan wanneer een woning goed genoeg is geïsoleerd om aardgasvrij te worden. Het uitfaseren van alle corporatiewoningen met een slecht energielabel (E, F of G) in 2028 is ook onderdeel van de prestatieafspraken.
- Versneld isoleren van 750.000 koopwoningen op eigen initiatief. Er is subsidie mogelijk via Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE). Voor VvE’s is er de Subsidieregeling Verduurzaming voor Verenigingen van Eigenaars (SVVE). Via het Nationaal Warmtefonds kunnen eigenaar-bewoners en VvE’s een aantrekkelijke financiering ontvangen.
- Samen energie besparen met laagdrempelige maatregelen. De actielijn richt zich ook op het verminderen van energiearmoede bij mensen in zowel huur- als koopwoningen en/of mensen die een woning met een slechte energieprestatie hebben.
Natuurbescherming
Een tweede oorzaak van de neergang bij vooral spouwmuurisolatie is de onduidelijkheid rond de bescherming van bedreigde vleermuissoorten. “Ruim 80 procent van de bedrijven noemt het beleid rond vleermuizen als belangrijkste oorzaak voor het stilvallen van de particuliere markt”, aldus Rene. Gelukkig kan tegenwoordig met eDNA-bemonstering zowel een vleermuisverblijf als de vleermuissoort worden vastgesteld. Hierbij worden door het isolatiebedrijf of externe specialist DNA-sporen verzameld. Deze methode is op 7 maart 2025 als erkende maatregel opgenomen in de Omgevingsregeling.
“Met de eDNA-methode kan binnen één week met hoge nauwkeurigheid worden vastgesteld of er vleermuizen in de spouwmuur aanwezig zijn. Bij afwezigheid van vleermuizen kan het isolatieproces direct worden gestart. Bij circa 30 procent van de testen is sprake van een positieve uitslag. Het handelingsperspectief is vervolgens sterk afhankelijk van provinciaal beleid. Bij sommige provincies mag je Natuurvriendelijk Isoleren (NVI) toepassen en bij andere provincies weer niet. Dat geeft veel onduidelijkheid en onrust bij isolatiebedrijven en consumenten. Waar NVI niet mag heb je potentieel te maken met hoge kosten voor ecologisch onderzoek. Er moet spoedig een uitvoerbare werkwijze worden vastgelegd in een landelijke gedragscode, die door alle provincies wordt overgenomen.”
Verduurzaming onder druk
Het derde hete hangijzer is het wispelturige beleid inzake de salderingsregeling en de energiecongestie. Rene: “Gelukkig worden hybride warmtepompen vanaf 2029 weer de norm volgens het recente coalitieakkoord. Dat toont aan dat het beleid wispelturig is. Anderzijds zijn we positief over de plannen om subsidies te handhaven en ook over de norm met betrekking tot warmtepompen. Het is dan wel van belang dat we niet opnieuw van richting veranderen.”
Er liggen volgens Rene miljoenen klaar vanuit het NIP, maar de energiekloof groeit alleen maar. “Wij pleiten daarom voor een nieuwe positieve campagne over verduurzamen en goed isoleren. En maak beleid voorspelbaar, uitvoerbaar en landelijk uniform.”
Met de eDNA-methode kan binnen één week met hoge nauwkeurigheid worden vastgesteld of er vleermuizen in de spouwmuur aanwezig zijn. Foto: Unitura.
Veerkrachtige sector
Rene besluit met een positief gevoel: “Wat mij in deze periode oprecht raakt, is de enorme wendbaarheid van de isolatiesector. Ondanks de stapeling van onzekerheden, tegenstrijdig beleid en teruglopende vraag zie ik bedrijven die blijven investeren, hun proposities aanpassen en nieuwe markten aanboren. Dat verdient diep respect. Het wordt de sector niet makkelijk gemaakt en vanuit VENIN blijven wij ons onverminderd inzetten voor betere en stabielere randvoorwaarden. Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat veel isolatiebedrijven niet stilvallen, maar juist doorgaan en inspelen op de huidige marktsituatie. Die veerkracht is cruciaal voor het slagen van de energietransitie.”
