“Industrialisatie hoeft geen vijand van architectuur te zijn”

De basis van het huidige B-leaf werd zo’n 16 jaar geleden gelegd vanuit een slim funderingsconcept. Schalkwijk begon samen met compagnon Joost Huijgen vanuit de TU Eindhoven met het optimaliseren van funderingsbalken. Niet alleen het product stond centraal, maar vooral het complete proces eromheen. “In de funderingsbouw – maar eigenlijk in de gehele bouwsector – is alles enorm versnipperd”, vertelt hij. “De één doet het grondwerk, de ander de bekistingw, iemand anders de wapening en weer een ander stort het beton. Iedereen optimaliseert zijn eigen stukje, maar bijna niemand kijkt naar het totale proces.”

In eigen hand

Juist dat integrale denken vormt inmiddels de kern van B-group. De bedrijven hebben t engineering, productie en uitvoering zoveel mogelijk in eigen hand gebracht. Naast het ingenieursbureau B-invented kwam er een eigen aannemer en later ook een architectenbureau bij. Volgens Schalkwijk is dat essentieel om sneller betere keuzes te maken. “Als je al die disciplines bij elkaar hebt, kun je veel eerder goede beslissingen nemen. Dan voorkom je aan het einde van een project de teleurstelling dat iets ineens veel te duur blijkt.”

Houtsysteembouw

Vier jaar geleden besloot de groep dezelfde gedachtegang toe te passen op houtsysteembouw, B-leaf. Het doel: complete houten gebouwen engineeren en produceren, waarbij per project wordt gekeken welk materiaal op welke plek het beste werkt. “Als ergens prefab beton nodig is, dan gebruiken we dat. Is staal slimmer, dan gebruiken we staal. Het gaat ons om het beste gebouw.”

Aanvankelijk werden de HSB-elementen nog handmatig geproduceerd op vlakke tafels in de bestaande fabriek van B-smart fundering. Anderhalf jaar geleden kocht B-leaf in Tiel een pand en voorzag deze van een volledig geautomatiseerde productielijn voor houtskeletbouwelementen. Vanuit gedetailleerde 3D-modellen worden productie en assemblage rechtstreeks aangestuurd. “We werken in de fabriek eigenlijk niet meer met tekeningen”, zegt Schalkwijk. “Mensen krijgen per werkstation overzichtelijke stappenplannen vanuit het 3D-model.”

Engineering

Volgens hem verschuift de werkvoorbereiding daardoor steeds meer naar engineering. Juist dat maakt de fabriek flexibel. “We hebben niet één type woning of één vast element. Het proces blijft hetzelfde, maar de uitkomst kan iedere keer anders zijn.”

Daarmee komt Schalkwijk op een belangrijk punt: industrialisatie hoeft volgens hem geen vijand van architectuur te zijn. “Veel woningconcepten vertrekken vanuit productiebeperkingen: dit kunnen we maken, dus dit mag de architect ontwerpen. Wij willen juist de dialoog aangaan met de architect.” Volgens hem kan 80% van een gebouw vaak prima gestandaardiseerd worden, terwijl er tegelijkertijd voldoende ruimte blijft voor bijzondere details of afwijkende vormen. “De grens ligt veel ruimer dan vaak wordt gedacht. Al geldt dit wel specifiek voor ons. Voor andere bedrijven zal die grens wellicht niet zo ruim kunnen zijn. Dat komt door onze manier van aanpakken en inrchten van het proces”, aldus Schalkwijk.

Flexibiliteit

Die flexibiliteit ziet B-leaf ook als antwoord op de grillige woningmarkt. Projecten schuiven regelmatig maanden op, waardoor gespecialiseerde fabrieken soms stilvallen. Daarom kiest het bedrijf bewust voor een brede mix van woningbouwconcepten, losse gebouwen, gevels en dakelementen. “Het gaat ons uiteindelijk om het totale gebouw”, aldus Schalkwijk. “Onze HSB-elementen zijn daar maar één onderdeel van.”

Gijs Schalkwijk spreekt op woensdag 20 mei op de vakbeurs HOUTBOUW van 11:45 – 12:15 uur in het Praktijktheater Toekomstgericht Bouwen.