Cementloos prefabbeton klaar voor volgende stap
De bouw staat voor een dubbele opgave: sneller woningen realiseren en tegelijkertijd de milieu-impact van materialen aantoonbaar verlagen. Dat vraagt om innovaties die niet alleen duurzaam zijn, maar ook uitvoerbaar en betaalbaar blijven. Cementloos geopolymeerbeton biedt daarvoor een kansrijke route. De eerste constructieve prefabcasco’s zijn inmiddels gerealiseerd. De techniek heeft daarmee de stap van proeftuin naar bouwpraktijk gezet. De volgende uitdaging is opschaling.
Tekst: Frank de Groot
Beeld: MBS
Bij geopolymeerbeton blijft de vertrouwde basis van beton grotendeels behouden. Zand, grind, water en hulpstoffen maken nog steeds deel uit van het mengsel. Het verschil zit in het bindmiddel. Cement wordt vervangen door gemalen hoogovenslak, die met een alkalische vloeistof wordt geactiveerd. Door geopolymerisatie ontstaat een hard, steenachtig materiaal.
Volgens productberekeningen van MBS Groep kan de CO₂-uitstoot hierdoor met circa 70 procent dalen en kunnen de milieukosten meer dan halveren ten opzichte van traditioneel cementbeton. Tegelijkertijd zijn eigenschappen zoals sterkte, maatvastheid en prestaties op het gebied van brand, geluid en duurzaamheid vergelijkbaar met die van traditioneel beton.
Voor aannemers en opdrachtgevers zit de meerwaarde niet alleen in de lagere milieubelasting. Minstens zo belangrijk is dat het bouwproces grotendeels gelijk kan blijven. Dezelfde engineering, detaillering, toleranties en montagevolgorde kunnen worden aangehouden. Ook aansluitingen, bevestigingen en installatietechnische voorzieningen worden op de gebruikelijke manier in de fabriek opgenomen. Het materiaal verandert, maar de vertrouwde betonlogica blijft overeind.
Van eerste casco naar serieuze toepassing
De ontwikkeling begon enkele jaren geleden met onderzoek naar cementloze mengsels voor constructieve prefabelementen. In februari 2024 werden de eerste constructieve gevel- en wandelementen van geopolymeerbeton gemonteerd bij een woningbouwproject in ’s-Gravenzande. Twee woningen binnen een rij van vier werden met deze elementen uitgevoerd.
Begin 2026 volgde een volgende stap. Voor een project in Assen werden prefab elementen van geopolymeerbeton geleverd voor circa twintig woningen. Daarbij konden ontwerp en uitvoering volgens dezelfde uitgangspunten verlopen als bij traditionele prefabbetonwanden. Nieuwe projecten zijn inmiddels in voorbereiding. Daarmee ontstaat steeds meer praktijkervaring met engineering, productie, logistiek en montage.
De huidige toepassing is bewust afgebakend tot wanden en gevels voor grondgebonden woningen, zoals rijwoningen, twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande woningen. Niet omdat het materiaal constructief tot deze toepassingen beperkt is, maar omdat reguliere rekenregels voor beton zonder cement nog niet volledig beschikbaar zijn. Via het Betoninnovatieloket is de gelijkwaardigheid voor dit toepassingsgebied technisch onderbouwd. Het bijbehorende dossier kan door de aannemer worden gebruikt in het overleg met de bevoegde instantie.
Innovatieparadox doorbreken
De techniek is beschikbaar, maar brede toepassing is nog geen vanzelfsprekendheid. De belangrijkste belemmering is op dit moment de meerprijs. Geopolymeerbeton heeft langer nodig om in de mal voldoende uit te harden voordat een element kan worden ontkist. Daardoor kan de productietafel minder vaak worden gebruikt dan bij traditioneel cementbeton. De uithardingstijd is inmiddels teruggebracht van ongeveer anderhalve dag naar circa één dag, maar verdere optimalisatie blijft nodig.
Daar ontstaat een herkenbare innovatieparadox. Om de prijs te laten dalen, zijn meer volume, procesverbetering en verdere ontwikkeling nodig. Maar om dat volume te bereiken, moeten voldoende projecten de huidige meerprijs kunnen en willen dragen. Zonder projecten ontstaat geen leercurve; zonder leercurve blijft opschaling lastig.
Een realistische route is daarom niet om complete woningbouwprojecten in één keer om te zetten. Aannemers en opdrachtgevers kunnen beginnen met een afgebakend projectdeel: een woningblok, een rij woningen of een beperkt aantal casco’s. Zo blijven de technische, financiële en organisatorische gevolgen beheersbaar, terwijl alle betrokken partijen concrete ervaring opdoen. Tegelijkertijd levert ieder project nieuwe praktijkdata en productievolume op.
Van uitzondering naar nieuwe standaard
De bouw heeft behoefte aan verduurzaming die niet leidt tot een volledig nieuw ontwerp- of uitvoeringsproces. Juist daar ligt de kracht van cementloos prefabbeton. Het biedt een substantiële vermindering van de materiaalgebonden milieu-impact, zonder dat aannemers hun vertrouwde bouwmethodiek hoeven los te laten.
De eerste casco’s staan, de technische route is onderbouwd en de belangstelling uit de markt groeit. Nu is het zaak om de stap te zetten van incidentele toepassing naar een gestage reeks projecten. Door geopolymeerbeton vroeg in het ontwerp te bespreken en gericht een geschikt projectdeel te selecteren, kunnen aannemers en opdrachtgevers vandaag al bijdragen aan verdere opschaling. Zo kan een bewezen innovatie stap voor stap uitgroeien van uitzondering tot een nieuwe standaard in prefab woningbouw.
MBS Groep
mbsgroep.nl
