‘Homo ludens’ op de bouwplaats
Wie als jonge architect of bouwkundestudent zijn eerste schreden in het vak zet, merkt al snel hoe complex zo’n bouwproces is. Achter ontwerp, techniek, uitvoering en budget schuilt een wereld van belangen, routines en vakmanschap. Bij Verenigde Architecten in Den Haag laten Adriaan Jurriëns en Pieter Beer zien dat ook een open houding, humor en speelsheid ontwerpvaardigheden zijn.
Adriaan Jurriëns met Nick van Haren (Vogelensangh) op zoek naar de bijpassende steen voor een dakopbouw
Veel studenten leren ontwerpen vanuit vorm, concept en esthetiek. Architecten Pieter Beer (36) en Adriaan Jurriëns (41) zien dat anders: architectuur ontstaat in de ontmoeting tussen mensen, materialen en het maakproces.
Ze hebben weinig op met de top‑downstructuur die in veel bureaus nog de norm is. Adriaan: “Architectenbureaus zijn vaak behoorlijk ouderwets en hiërarchisch ingericht. Wij kiezen juist voor een open houding richting opdrachtgevers, aannemers en onderaannemers. Voor ons begint architectuur niet bij een schets, maar bij de manier waarop we tijdens een bouwproject met elkaar samenwerken. Onze werkwijze draait om vertrouwen, open communicatie en wederzijds respect.”
Pieter vult aan: “Die open houding zie je terug binnen ons eigen bureau. Zo werkt bouwkundestudente Nienke de Kraker (19) sinds kort bij ons. We betrekken haar bewust bij alle facetten van het werk.”
Geen slappe thee
Exterieur Villa a/d Padesche Wetering te Hazerswoude-dorp
Dat riekt naar het drinken van eindeloze kopjes slappe thee. Maar dat ligt toch anders, aldus Pieter: “Goede samenwerking is geen softe theekrans. Daarvoor is het werk dat we doen veel te serieus. Eén enkele lijn in het ontwerp kan zomaar 10.000 euro extra kosten. Maar dat betekent niet dat we geen plezier kunnen maken tijdens het maakproces.”
De basis voor hun samenwerking werd al gelegd tijdens hun studie aan de TU Eindhoven, waar ze samen in de redactie van het verenigingsblad zaten. “Daar ontdekten we dat we dezelfde manier van kijken hebben,” vertelt Adriaan. “Nieuwsgierig, onderzoekend en altijd op zoek naar wat de ziel van een gebouw moet worden.”
“Een opdracht is een spel van geven en nemen”
Daten
Pieter Beer in gesprek met timmerlieden
Na hun studie gingen ze ieder hun eigen weg, maar in 2020 werkten ze opnieuw samen. In 2022 was Verenigde Architecten officieel een feit.
Het contact met opdrachtgevers vergelijkt Pieter met daten: “Je tast af, kijkt of er een klik is, of je samen zin hebt in hetzelfde avontuur. Een opdracht is nooit eenrichtingsverkeer; het is een spel van geven en nemen.”
Volgens hen is die fase cruciaal. Niet alleen om verwachtingen helder te krijgen, maar ook om te ontdekken hoe iemand denkt, beslist en communiceert. Past de manier van werken bij elkaar? Is er ruimte om elkaar te verrassen? Durft een opdrachtgever mee te bewegen als het ontwerp daarom vraagt?
Voor jonge architecten is dit een waardevolle realisatie: je ontwerpt niet alleen een gebouw, je bouwt ook aan vertrouwen.
Gesamtkunstwerk
Adriaan Jurriëns op de steigers
Adriaan en Pieter zien met lede ogen toe dat het vak van architect steeds meer een productieberoep is geworden. Zij kiezen voor een andere benadering. Voor hen is gedeeld eigenaarschap essentieel in de architectuur: vanaf het eerste gesprek tot en met de uitvoering dragen opdrachtgever, aannemer en vakmensen bij aan hetzelfde verhaal.
“We willen ideeën delen, kennis bundelen en toewerken naar een Gesamtkunstwerk waarin alle betrokken partijen een stem hebben. Het is een soort coalitieakkoord,” aldus Adriaan. “Iedereen levert iets in, iedereen brengt iets in. You win some, you lose some, maar het resultaat wordt er altijd sterker van.”
“Goede samenwerking is geen softe theekrans. Daarvoor is het werk dat we doen veel te serieus”
Op de steiger
Metselwerkdetails Trientje Timmerstraat
Waar veel architectenbureaus na de ontwerpfase een stap terug doen, gaan Pieter en Adriaan juist dieper het proces in. Adriaan: “Onze belangrijkste waarde zit in de tactische vertaling van het ontwerp naar de uitvoering. Daarom bezoeken we regelmatig de bouwplaats, denken we mee met begrotingen, herontwerpen details als dat nodig is en betrekken we onderaannemers actief bij het proces: metselaars, timmerlieden, loodgieters en elektriciens.”
Ze staan graag tussen de vakmensen op de steiger, omdat daar de essentie van bouwen en architectuur tastbaar wordt. Zo bestuderen ze bijvoorbeeld hoe metselaars werken, hoe deze nadenken over verbanden en ritme.
Pieter: “Wij gaan graag in gesprek op de bouwplaats. Vaklui zijn scherp op details die een ontwerp kunnen maken of breken. Je leert meer van een uur naast een metselaar dan van een dag achter je laptop.”
Eerlijke baksteen
Vanuit diezelfde waardering voor het ambacht krijgt ook materiaalkeuze een andere lading. Niet als sluitpost, maar als essentieel onderdeel van het ontwerp. En daar komt de gebakken klinker in beeld. Voor Pieter en Adriaan is baksteen geen vanzelfsprekend bouwmateriaal, maar een drager van identiteit. “We hebben beiden veel liefde voor het ambacht en laten ons inspireren door traditie. Waardering voor materiaal en ambacht werkt kwaliteitverhogend,” aldus Pieter.
“De keuze voor de juiste baksteen maak je niet alleen op esthetiek, maar ook op technische haalbaarheid en budget. Daarom betrekken we de aannemer bewust bij die keuze,” vertelt Adriaan. “Die heeft alle technische en financiële afwegingen scherp in beeld. Aannemers zien de baksteenkeuze vaak als een mogelijke bezuinigingspost. Als vertegenwoordigers van onze opdrachtgevers gaan wij daar nooit in mee.”
“Tijdens gesprekken met onze opdrachtgevers is humor een terugkerend element”
Flinke dosis speelsheid
Pieter: “Een eerlijke, pure baksteen, en dus niet die kunstmatig getrommelde variant, draagt de geschiedenis van een locatie en geeft een gebouw karakter. Die authenticiteit is voor ons essentieel: de steen moet kloppen, anders klopt het verhaal niet. Adriaan, tot slot: “Dat verhaal brengen we graag voor het voetlicht met een flinke dosis speelsheid: helemaal in de geest van Johan Huizinga’s homo ludens (‘de spelende mens’).”
