Dakraam als klimaatregelaar

Er ligt vooral in de bestaande bouw een grote uitdaging om donkere zolders te voorzien van daglicht en oude dakramen te vervangen door beter geïsoleerde dakramen en warmtewerende producten.

Tekst: ing. Frank de Groot
Beeld: VELUX

“De huidige bouwregelgeving is verstikkend voor het binnenklimaat. De aandacht gaat primair uit naar energiezuinigheid en de milieuprestatie. Het resultaat: luchtdichte woningen met veel isolatie. Hierbij is het binnenklimaat voor een groot deel afhankelijk van installaties, in plaats van de intiutieve handelingen van bewoners zoals het openen van ramen voor ventilatie”, begint Marcel Vreeken, Manager Public Affairs bij VELUX.

Marcel stoort zich ook aan de huidige regels voor daglichttoetreding in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): “We rekenen nog steeds met de oude daglichtnorm NEN 2057, waarmee daglichttoetreding kwantitatief wordt berekend in plaats van een kwalitatieve beoordeling van de daglichttoetreding en -spreiding in de ruimte. Daarnaast zijn er diverse ‘geitenpaadjes’ die het mogelijk maken om aanzienlijk te besparen op de minimale daglichteisen, zodat projecten toch voldoen aan de regelgeving. Het voornemen was om het Bbl te laten verwijzen naar een nieuwe Europese norm NEN-EN 17037 waarbij de daglichtberekening wordt bepaald met een daglichtfactor. Deze houdt rekening met de  kwaliteit van daglicht in de ruimte. Toch heeft oud-minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening eind vorig jaar aangegeven dat die wijziging niet wordt doorgevoerd, in het kader van het programma STOER (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving, red.). De bouwsector is echter gebaat bij een goede kwalitatieve ondergrens.”

Meer dan daglicht

“Er ligt vooral in de bestaande bouw een grote uitdaging om donkere zolders te voorzien van daglicht en oude dakramen te vervangen door beter geïsoleerde dakramen en warmtewerende producten”, zegt Martijn van der Helm, Sales Managervoor het Installer Team bij VELUX Nederland, dat bestaat uit een netwerk van professionele installateurs/aannemers en dealers. “We brengen gemiddeld 90% van onze tijd door in gebouwen. Juist daarom zijn voldoende daglicht en een goede kwaliteit van de binnenlucht belangrijk. Voor de oprichter van VELUX, Villum Kann Rasmussen, was leefbaarheid dan ook een uitgangspunt bij zijn uitvinding van kantelbare dakramen. Hij bracht letterlijk licht en frisse lucht in de duisternis”. De toon is gezet: hier zitten geen verkopers, maar vakmensen die daglichtoplossingen aanbieden voor het verbeteren van niet alleen de daglichttoetreding, maar ook het binnenklimaat en duurzaamheid. VELUX is ook niet meer weg te denken uit het dakenlandschap.

De VELUX Group heeft inmiddels van EcoVadis een platinum beoordeling ontvangen: dat is de hoogste erkenning binnen het wereldwijde duurzaamheidsbeoordelingssysteem. Hiermee behoorde VELUX in 2025 tot de top 1% van meer dan 150.000 beoordeelde bedrijven wereldwijd op het gebied van milieu, arbeids- en mensenrechten, ethiek en duurzame inkoop. “Dat komt vooral door het innovatieve karakter van ons bedrijf. We doen ook veel aan productontwikkeling. Villum Kann Rasmussen zei altijd, naar Nederlands vertaald: ‘Eén experiment is beter dan 1.000 aannames van experts. Hiermee benadrukte hij het belang van het uitvoeren van een praktische test in plaats van eindeloos discussiëren.”

Een mooi voorbeeld van het innovatieve denken van Rasmussen is dat VELUX dakramen sinds 1968 dezelfde modulaire maten hebben als de hedendaagse moderne varianten. Marcel legt uit: “Rasmussen was zo slim om uit te gaan van vaste maten, in verband met de uitwisselbaarheid. Hierdoor zijn ramen uit de jaren zestig één op één uitwisselbaar met nieuwe VELUX dakramen. Hij was dus een voorloper in conceptueel en industrieel bouwen.”

Door de opwarming van ons klimaat en de toename van het aantal zonuren neemt ook de behoefte toe om het dakraam te combineren met zonwerende voorzieningen.

Slim dakraam

Door de opwarming van ons klimaat en de toename van het aantal zonuren neemt ook de behoefte toe om het dakraam te combineren met zonwerende voorzieningen. Marcel: “Je kunt aan de buitenzijde kiezen voor lichtdoorlatende of verduisterende buitenzonweringen of zelfs rolluiken om effectief de warmte buiten te houden. Aan de binnenzijde is er een scala aan producten voor daglichtregulatie, zoals lichtdoorlatende of verduisterende rolgordijnen, plisségordijnen, jaloezieën en zelfs insectenhorren. Deze warmtewerende en daglichtregulerende producten zijn naast handbediend ook bedienbaar met een draadloze wandschakelaar of een VELUX app op je smartphone. De benodigde elektriciteit kan ook met solar voorzieningen worden opgewekt.”

Naast een goede zonwerende voorziening kun je met een goede natuurlijke ventilatie het binnenklimaat comfortabel houden. Een kantelbaar dakraam zorgt daarbij voor voldoende ventilatie en daglicht. Maar het kan allemaal nog slimmer. Met VELUX ACTIVE with NETATMO, een co-productie van VELUX en het Franse tech-bedrijf Netatmo, kun je het dakraam geheel zelfstandig laten denken én handelen. Slimme sensoren monitoren de temperatuur, luchtvochtigheid en CO₂-concentratie in het gebouw en instrueren het systeem om dakramen, lichtkoepels, buitenzonweringen een raamdecoratie te openen of te sluiten. Dit alles zonder tussenkomst van de gebruiker. Daarnaast wordt door een regensensor het raam automatisch gesloten om regeninslag te voorkomen. Daarmee ga je toch met een gerust gevoel van huis.

De warmtewerende en daglichtregulerende producten zijn naast handbediend ook bedienbaar met een draadloze wandschakelaar of een VELUX app op je smartphone.

CO₂-uitstoot beperken

Naast gezonde mensen willen we ook een gezond milieu. We weten het langzamerhand wel: in 2050 moet Nederland klimaatneutraal zijn. Maar er liggen meer CO₂-uitdagingen, zoals de toekomstige beoordeling van Whole Life Carbon en Global Warming Potential (WLC-GWP). Hiermee wordt de uitstoot van broeikasgassen (GWP) berekend over de volledige levenscyclus van een gebouw. De verplichting voor deze berekening (gebaseerd op de Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen, EPBD IV) geldt onder meer vanaf 1 januari 2030 voor alle nieuwe gebouwen.

Marcel: “Terugdringing van de CO₂-uitstoot wordt dus steeds minder vrijblijvend. VELUX heeft in Kopenhagen in 2024 met het experiment Living Places verkent hoe woningen met een lage CO₂-voetafdruk en een optimaal binnenklimaat zijn te realiseren. Uit het onderzoek blijkt onder meer dat gezonde gebouwen te realiseren zijn met gebruik van standaard beschikbare producten en technologieën. Vooral voldoende daglicht en natuurlijke ventilatie dragen bij aan het welzijn van bewoners. Vorig jaar is VELUX Re:Living gelanceerd: renovatie gedreven door verhoging van welzijn en vermindering van milieubelasting, waaronder CO₂-uitstoot.”

“Door een gebouw op een goede manier te positioneren ten opzichte van de stand van de zon kan veel energie worden bespaard. Ramen op het oosten kunnen zorgen voor ochtendzon, terwijl ramen op het zuiden in de winter zorgen voor veel (gratis) daglicht en warmte. In de zomer kunnen de dakramen worden uitgerust met rolluiken of buitenzonweringen om overhitting te voorkomen.”

Een aannemer kan tegen een kleine vergoeding Montagepartner worden. Maar dan moet je uiteraard wel aan een aantal kwaliteitscriteria voldoen.

En de aannemer?

Maar waar blijft de aannemer of montagepartner? Martijn besluit met de talrijke ondersteuningsmogelijkheden die VELUX biedt voor aannemers: “Je kunt tegen een kleine vergoeding Montagepartner worden. Maar dan moet je uiteraard wel aan een aantal kwaliteitscriteria voldoen. Montagepartners ontvangen de Montageservice aanvragen van consumenten uit hun regio voor het plaatsen van VELUX oplossingen. Heb je als aannemer een probleem bij een klant? Dan kun je (video)bellen met één van onze adviseurs van de Technical Remote Service. Daarnaast kunnen aannemers gratis trainingen volgen bij de VELUX Academy in De Meern of – bij voldoende deelname – op locatie. Of gebruik de vervangingstool waarmee je snel en eenvoudig ziet welk nieuw dakraam je moet gebruiken bij het vervangen van de dakramen van jouw klanten. Tot slot hebben we VELUX Rewards: het spaar- en loyaliteitsprogramma van VELUX Nederland, waarmee aannemers en montagebedrijven het hele jaar door Rewards kunnen verdienen op VELUX producten. Wat dat betreft hebben we ook voor de aannemer veel te bieden.”