fbpx

Experimenteren met agro-based bouwmaterialen

Artikel delen

In Emmen is een prototype Tiny House gepresenteerd, dat volledig is opgebouwd uit bio-composieten. Deze zijn geproduceerd uit agrarische producten, reststromen en gerecyclede materialen. “Er zitten nog wat spijkers en schroefjes in, maar verder is het Tiny House volledig agro-based”, zegt Daan van Rooijen, Associate Lector Bio composieten bij NHL Stenden (HBO). Als nieuwe techniek werden in het Tiny House bijvoorbeeld isolerende sandwichpanelen met bio-PUR toegepast, kozijnprofielen met papier en constructieve profielen met 70% natuurvezels en een brandwerende hars.

Tekst: Ir. Marcel van Mierlo
Beeld: Karin Eden, Pierre Gielen, Henk Loves en Daan van Rooijen

Daan van Rooijen breekt een lans voor de toekomst van agro-based bouwen: “Dit  Tiny House moet inspiratie geven aan de Nederlandse bouwindustrie en een alternatief bieden voor houtbouw. Dat biedt de Nederlandse boer de mogelijkheid grondstoffen te leveren voor de bouw en spaart de kap van bomen in overwegend het buitenland.” Daan legt uit dat je de composieten eerst moet ontwerpen: “Maar zodra je weet hoe de constructie in elkaar zit, kun je ook bepalen hoe je de vezels moet plaatsen voor optimale sterkte of juist buigzaamheid. Daar zit namelijk de kracht van composietvezels. De natuur doet namelijk precies hetzelfde, denk maar aan de vezels in een boom of een bot.”

Agro based bio-composieten

Het grootste toegepaste bouwonderdeel is een dakpaneel uit één stuk: “Het is een typisch voorbeeld van wat je met composiet kunt doen om meerdere functies te integreren”, zegt onderzoeker Rik Brouwer van het open innovatiecentrum Green PAC, een samenwerking tussen NHL Stenden en Windesheim. “We hebben hierbij gebruik gemaakt van een nieuwe techniek, genaamd vacuüminjectie. Daarbij leg je alle materialen neer op een plaat schuim, pakt het in met folie, zuigt het vacuüm en laat vervolgens de hars naar binnen stromen. Zo maken we een sandwichpaneel dat in één keer de complete dakconstructie, warmte-isolatie en dakgootprofielen bevat.”

Ook papier speelt een bijzondere rol als bouwmateriaal. Zo wordt gerecycled papier als isolatie toegepast in de sandwichpanelen en zijn kozijnenprofielen ontwikkeld, die bestaan uit papier in combinatie met bio-hars. Bovendien fungeert bij de sandwichpanelen papier als huidplaat. Het resultaat is een plaat, die geschikt is voor binnen gebruik.

De technieken die zijn ontwikkeld voor het Tiny House zijn allemaal bedoeld voor massaproductie in de woningbouw. Dat was ook één van de uitgangspunten van het door de Europese Unie gefinancierde Interreg VA project Biobased Woningbouw van de Eems-Dollard Regio (EDR), waarvan de realisatie van het Tiny House de bekroning vormt.

Unieke samenwerking

De bouw van het Tiny House was de afsluiting van project Biobased Woningbouw, onderdeel van het overkoepelende EDR-programma ‘Bio-economie in de Non-Food sector’. In totaal werd 7,7 miljoen euro geïnvesteerd in diverse kleine en grotere projecten waarin biobased materialen zijn ontwikkeld die bijdragen aan een duurzame economie en klimaatbescherming. Ongeveer 70 ondernemingen en kennisinstellingen waren daarbij betrokken. Het project werd in het kader van het INTERREG V A programma Deutschland-Nederland ondersteund met middelen van het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Daarnaast werd het gecofinancierd door het Ministerie van Economische Zaken, de provincies Drenthe, Flevoland, Fryslân, Gelderland, Groningen, Noord-Brabant en Overijssel en door de deelstaat Niedersachsen.

“Wat je hier ziet is niet het einde, maar weer het begin van nieuwe innovatie”, onderstreept Karel Groen, directeur van de Eems-Dollard Regio: “We bevinden ons hier in de grootste Duits-Nederlandse grensregio, maar het is ook een dunbevolkt gebied, met weinig grote steden. We hopen dat steeds meer bedrijven en kennisinstellingen zich in projecten als deze verbinden en grensoverschrijdend samenwerken en dat we als een soort olievlek steeds meer mensen enthousiasmeren voor de kansen die er in deze grensregio zijn, zodat we ook echt een groeiregio zijn.”

Partners en Financiering

Bij de bouw van het Tiny House waren partners aan beide zijden van de grens betrokken:

  • GreenPAC / NHL Stenden (onderzoek leiding)
  • Naftex (biobased extrusieprofielen)
  • Hempflax (natuurvezels)
  • FIBRE – Faserinstitut Bremen (natuurvezels)
  • Coldenhove Papier (papierproducent)
  • Millvision (nieuwe papiertechnologie, vervaardiging kozijnprofielen)
  • KIEM Sustainable Innovations (productontwikkeling, marktontwikkeling, voorontwerp)
  • Kuipers & Koers Bouw (projectleiding en realisatie van de bouw)
  • Plantics (100%-biobased hars)
  • Everuse (isolatiemateriaal op basis van gerecycled papier)
  • SIP Construct (sandwichpanelen)
  • Fiby Products (composietproducten)
  • Hondsrug College (scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs)
  • Drenthe College (MBO en opleidingscentrum)

Het Tiny House is gebouwd door studenten van NHL Stenden (HBO), Drenthe College (MBO) en het Hondsrug College (voortgezet onderwijs), onder leiding van Henk Loves van BioFrame/Kuipers & Koers Bouw.

Bron: bioeco-edr.eu

Wat kunnen we leren van samenwerking in EDR verband?

Onderwijsinstellingen werken graag samen met bouwpartners om hun ideeën te toetsen in de praktijk en de studenten praktijkervaring te laten opdoen. Tegelijkertijd zijn bouwers nieuwsgierig naar de denk- en innovatiekracht uit de opleidingen, waar je vrijer kan ontwikkelen en brainstormen. De samenwerking tussen bouwers en onderwijs krijgt bij dit Tiny House ook nog een internationaal karakter. Duitse en Nederlandse kennis en bouwpraktijk uit De Eems-Dollard regio versterken elkaar en realiseren een prachtig prototype agro-based bio composieten huis.

BouwTotaal en Slim Ruimtegebruik

Sinds 2013 laat ir. Marcel van Mierlo in iedere uitgave van BouwTotaal een oplossing zien van slim ruimtegebruik. Inmiddels zijn al meer dan 80 kleine gebouwtjes door hem in de spotlights gezet, variërend van Tiny Houses tot tuinkantoortjes en van muziekstudiootjes tot ruimte voor mantelzorg. De eerste 60 artikelen zijn verzameld in drie rijk geïllustreerde hardcover bundels. SLIM RUIMTEGEBRUIK 2 en 3 zijn ook verkrijgbaar als e-book. Meer informatie vindt u op: SLIMRUIMTEGEBRUIK.NL.

Marcel houdt van zeilen, bijen en kleine gebouwtjes en heeft een apart podium opgericht voor kleine bouwsels, zo klein dat ze soms zelfs in de tuin passen: www.levenintuinen.nl.  Hij is vaste medewerker bij Klein Wonen Magazine en heeft in 2017 samen met Tiny House pionier Marjolein Jonker het platform TinyFindy opgericht, waar vraag en aanbod van Tiny Houses elkaar vinden.